Het portaal van de sociale zekerheid gebruikt cookies om de site gebruiksvriendelijker te maken.

Meer weten× Ik begrijp het

Ga naar hoofdinhoud

Starten als zelfstandige

Word je zelfstandige? Dan kies je voor een statuut waarin je zelf verantwoordelijk bent voor je opdrachten en de opbouw van je socialezekerheidsrechten. Je beroepsactiviteit levert je inkomsten op, maar in tegenstelling tot bij een werknemer, oefent je opdrachtgever geen gezag over je uit.

Je bent verplicht je bij een socialeverzekeringsfonds voor zelfstandigen aan te sluiten. Dat doe je vóór de effectieve start van je zelfstandige beroepsactiviteit. Je betaalt het fonds socialezekerheidsbijdragen die berekend zijn op basis van je inkomsten als zelfstandige.

Ben je werkloos en overweeg je een zelfstandige activiteit te starten? Je kunt de voorbereidingen voor je activiteit uitvoeren en tegelijkertijd je werkloosheidsuitkering behouden.

Wanneer moet je aansluiten?

Voordat je je zelfstandige activiteit start, moet je aangesloten zijn bij een socialeverzekeringsfonds naar keuze.

Doe je dit niet, dan stuurt het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ) je een aanmaning die je 30 dagen de tijd geeft om je alsnog aan te sluiten. Ben je na deze termijn van 30 dagen nog niet aangesloten bij een socialeverzekeringsfonds, dan word je automatisch lid van de Nationale Hulpkas, het socialeverzekeringsfonds van het RSVZ.

Sluit je je niet tijdig aan, dan riskeer je een administratieve boete.

Meer informatie?

Meer informatie over de aansluiting bij een socialeverzekeringsfonds vind je op de website van het RSVZ.


Stelsel

Alle zelfstandigen moeten sociale bijdragen betalen aan het socialeverzekeringsfonds (SVF) waarbij zij aangesloten zijn. Door deze bijdragen krijgen zij recht op volgende sociale prestaties:

  • gezinsbijslag,
  • pensioenen,
  • ziekte en invaliditeit,
  • moederschapsverzekering,
  • overbruggingsrecht,
  • tegemoetkoming mantelzorger,
  • vaderschaps- en geboorteverlof,
  • adoptiepremie/-verlof,
  • pleegouderverlof.

Het betreft een jaarlijkse bijdrage, die in vier keer betaald moet worden (per kwartaal). Het bedrag van de bijdragen wordt berekend op basis van de nettoberoepsinkomsten (= brutoberoepsinkomsten verminderd met de beroepskosten, en desgevallend met de beroepsverliezen) van het lopende jaar. De bijdragen komen overeen met een percentage van de beroepsinkomsten van de zelfstandige. Voor meer informatie hierover raadpleeg je de "interessante links".

Sinds 1 januari 2015 werd de vroegere berekeningswijze van de bijdragen van 1967 grondig aangepast. De (definitieve) bijdragen van een bepaald jaar worden sindsdien, op enkele uitzonderingen na, berekend op basis van de beroepsinkomsten als zelfstandige van datzelfde jaar.

Voordien werden de (definitieve) sociale bijdragen berekend op basis van de inkomsten van het derde kalenderjaar voorafgaand aan het jaar waarvoor ze verschuldigd waren.

Bedrag van de bijdragen

Eerste bijdrageperiode: begin van de activiteit

Van het 1e kwartaal van de activiteit tot het 4e kwartaal van het 3e volledige jaar verzekeringsplicht betaalt de zelfstandige voorlopige forfaitaire bijdragen, die vervolgens geregulariseerd worden op basis van reële beroepsinkomsten. Zo is elk volledig kalenderjaar in die periode zijn eigen referentiejaar voor de berekening van de definitieve bijdragen.

De berekening van de voorlopige bijdragen in de beginperiode van de activiteit blijft dus ongewijzigd (in vergelijking met de vorige berekeningswijze).

Tweede bijdrageperiode: "normale" activiteit

De zelfstandige betaalt eerst voorlopige bijdragen (voor het jaar N = bijdragejaar zelf). Zolang het bedrag van de inkomsten voor het jaar N niet gekend is, moet de zelfstandige in het bijdragejaar voorlopige bijdragen betalen die berekend worden op basis van de geïndexeerde beroepsinkomsten van N - 3. Er wordt dus rekening gehouden met de inkomsten (inkomsten van N - 3) die gekend zijn op 1 januari van het bijdragejaar. Onder bepaalde voorwaarden kan de zelfstandige evenwel vragen een hogere of lagere bijdrage te betalen.

Zodra de reële beroepsinkomsten gekend zijn voor een bepaald jaar, worden de definitieve bijdragen berekend. Zo zal het SVF de zelfstandige een supplement vragen indien hij te weinig betaald heeft, ofwel hem een deel terugbetalen indien hij te veel betaald heeft.

Je inkomsten schatten

Als zelfstandige betaalt je nog steeds ieder kwartaal bijdragen waaraan socialezekerheidsrechten verbonden zijn. Je blijft een (informatief) "vervaldagbericht" per kwartaal over je bijdrageverplichtingen ontvangen. In dit bericht deelt het socialeverzekeringsfonds het bedrag van de verschuldigde voorlopige kwartaalbijdrage mee. Die is gebaseerd op je geïndexeerde beroepsinkomsten als zelfstandige van drie jaar geleden.

Het kan zijn dat het bedrag van je beroepsinkomsten van drie jaar geleden niet overeenstemt met je huidige beroepsinkomsten. Daarom moet je op basis van het vervaldagbericht een inschatting maken van je huidige inkomsten als zelfstandige. Die vergelijk je met je inkomsten van drie jaar voordien.

Afhankelijk van het resultaat zijn er drie mogelijkheden:

  • je inkomsten zijn ongeveer stabiel gebleven, of je kan moeilijk inschatten hoe ze nog gaan evolueren. Je betaalt de bijdrage zoals vermeld op het vervaldagbericht.
  • je schat dat uw huidige inkomsten hoger zullen liggen dan deze van drie jaar geleden. Je betaalt meer bijdragen. Voorwaarde is dat je geen openstaande bijdrageschulden hebt.
  • je stelt vast dat je huidige inkomsten lager liggen dan die van drie jaar geleden. Bovendien zullen zij heel waarschijnlijk minder dan de bepaalde wettelijk vastgestelde drempels bedragen. Je betaalt minder bijdragen. Je moet je socialeverzekeringsfonds ervan overtuigen dat je inkomsten gedaald zijn, want het moet een akkoord geven.

Opgelet: indien bij de definitieve bijdragenafrekening blijkt dat je inkomsten toch hoger zijn dan de toegepaste drempel, dan wordt een verhoging toegepast op de bijdragen die je nog moet betalen.

Als je in orde bent met de voorlopige sociale bijdragen voor een bepaald jaar, dan ben je gedekt voor de socialezekerheidsrechten zoals geneeskundige verzorging en invaliditeit.

Niet-betaling van de bijdragen

Het SVF kan de zelfstandige om een verhoging vragen indien de verschuldigde voorlopige bijdragen niet betaald werden of indien de betaalde voorlopige bijdragen niet volstonden.

Wil je weten hoeveel sociale bijdragen je zal moeten betalen? Neem dan contact op met je socialeverzekeringsfonds.

 


Je kunt als werkloze bepaalde activiteiten verrichten ter voorbereiding van je vestiging als zelfstandige en tegelijkertijd je uitkeringen behouden.

Zodra je start met een zelfstandige activiteit, verlies je jouw recht op werkloosheidsuitkeringen, zelfs na een periode van arbeid in loondienst. De arbeidsdagen als zelfstandige geven je, na afloop van je zelfstandige activiteit, geen recht op werkloosheidsuitkeringen.

Als je voordien voldoende lang in loondienst hebt gewerkt, heb je na de stopzetting van je zelfstandige activiteit recht op werkloosheidsuitkeringen op basis van die tewerkstelling in loondienst.

Was jevoordien vergoed werkloos, dan heb je in sommige gevallen opnieuw recht op uitkeringen na de stopzetting van je zelfstandige activiteit.