Zelfstandigen in moeilijkheden

Als zelfstandige moet je bijdragen betalen aan je socialeverzekeringsfonds. Per kwartaal betaal je een bepaald bedrag voor je sociale zekerheid. Dit bedrag wordt verdeeld over de sectoren pensioenen, ziekte en invaliditeit, moederschap, overbruggingsrecht, moederschapshulp, geboorte-uitkering, rouwuitkering en uitkering voor mantelzorg.

Als je je sociale bijdragen niet kan betalen, kan je vrijstelling van bijdragen vragen.

De vrijstelling van bijdragen kan geheel of gedeeltelijk worden toegekend.

Je kunt vrijstelling vragen voor de voorlopige bijdragen of voor het bijdragesupplement na een regularisatie van het beroepsinkomen.

Periodes waarvoor je vrijstelling van bijdragen krijgt, tellen niet mee voor je pensioen.

Voor je je aanvraag indient

Wil je een vrijstelling vragen voor je voorlopige bijdragen? Vraag dan eerst, voor je een aanvraag indient, aan je socialeverzekeringsfonds of je in aanmerking komt voor een vermindering van het bedrag van de verschuldigde voorlopige bijdragen. Vaak biedt een vermindering je al een oplossing.

Voorwaarden voor vrijstelling

• Je toont aan dat je je tijdelijk in een moeilijke financiële of economische situatie bevindt waardoor je de bijdragen niet kunt betalen. Bijvoorbeeld: je krijgt een leefloon, je bent het slachtoffer van een natuurramp, brand, vernieling van je zaak, je bent actief in een crisissector, je hebt onvoorziene noodzakelijke beroepsuitgaven.
• Je dient je aanvraag in binnen de termijn van 12 maanden.
• De bijdragen waarvoor je een vrijstelling vraagt, komen in aanmerking voor vrijstelling. Check dus zeker eerst voor welke bijdragen je een vrijstelling kan aanvragen op de pagina Voor welke bijdragen kan ik een vrijstelling aanvragen? op de website van het RSVZ.

Start je als zelfstandige?

Dan moet je wachten tot het vijfde kwartaal verzekeringsplicht, voordat je een vrijstelling van de voorlopige bijdragen kan vragen voor je eerste 4 kwartalen verzekeringsplicht.

Hoe aanvragen?

Je kunt de vrijstelling van bijdragen op 2 manieren aanvragen:

• online, of
• bij je socialeverzekeringsfonds (met het standaardformulier).

Je socialeverzekeringsfonds stuurt je dossier door naar de Dienst Vrijstelling van Bijdragen van het RSVZ. Je krijgt de beslissing toegestuurd (via eBox of per brief).

Meer weten?

Je vindt meer informatie over vrijstelling van bijdragen op de pagina Wat als ik mijn sociale bijdragen niet kan betalen? op de website van het RSVZ.

Wat is het overbruggingsrecht?

Als zelfstandige, helper of meewerkende echtgenoot kun je in geval van moeilijkheden aanspraak maken op het overbruggingsrecht. Het gaat om de volgende situaties:

• Tijdelijke of definitieve gedwongen onderbreking van je zelfstandige activiteiten door een natuurramp, beschadiging, brand, allergie, beslissing van een derde economische actor of gebeurtenis met economische impact of na een faillissement, of
• Stopzetting van je zelfstandige activiteit omwille van economische moeilijkheden:
  • je ontvangt een leefloon op het ogenblik van de stopzetting, of
  • in het jaar voorafgaand aan je stopzetting heb je een beslissing tot vrijstelling van sociale bijdragen bekomen, of
  • je kunt aantonen dat je inkomen van het jaar van de stopzetting en het voorafgaande jaar niet hoger zijn dan de minimumdrempel (voor een zelfstandige in hoofdberoep of meewerkende echtgeno(o)t(e) in het maxistatuut): 
    • 2026: 17.374,08 euro (7.632,44 euro als je een meewerkende echtgeno(o)t(e) bent), 
    • 2025: 17.008,88 euro (7.472,00 euro als je een meewerkende echtgeno(o)t(e) bent), 
    • 2024: 16.861,46 euro (7.407,24 euro als je een meewerkende echtgen(o)t(e) bent). 

Er zijn twee aspecten:

• Je behoudt gedurende maximaal vier kwartalen bepaalde sociale rechten (terugbetaling geneeskundige verzorging, arbeidsongeschiktheids-, invaliditeits- en moederschapsuitkeringen) per onderbreking/stopzetting. Tijdens die kwartalen moet je geen sociale zekerheidsbijdragen betalen.
• Je krijgt een financiële uitkering gedurende maximaal twaalf maanden per onderbreking/stopzetting.

Tijdens je volledige beroepsloopbaan als zelfstandige kun je verschillende keren een beroep doen op het overbruggingsrecht. Na uitputting van het 'basispakket' (de eerste twaalf maanden uitkeringen/vier kwartalen behoud van sociale rechten) kun je immers een beroep doen op bijkomende maanden/kwartalen, in functie van het aantal kwartalen waarvoor je pensioenrechten hebt opgebouwd tussen de vorige onderbreking/stopzetting en de nieuwe onderbreking/stopzetting.

Wat zijn de voorwaarden?

Wanneer je het overbruggingsrecht wilt krijgen, moet je aan alle voorwaarden hieronder voldoen:

• Je moet onderworpen zijn geweest aan het sociaal statuut van de zelfstandigen in de loop van het kwartaal van het begin van de gedwongen onderbreking of van de stopzetting, en gedurende de drie hieraan voorafgaande kwartalen.
• Je moet in deze periode van vier kwartalen de bijdragen verschuldigd zijn als hoofdberoep of als meewerkende echtgenoot.
• Je moet minstens vier kwartalen effectief bijdragen betaald hebben, of voor minstens vier kwartalen pensioenrechten opgebouwd hebben in de loop van de laatste zestien kwartalen.
• Je moet je hoofdverblijfplaats in België hebben.

Cumulatie met een beroepsactiviteit of een vervangingsinkomen

• Bij de hervatting van een beroepsactiviteit kan de financiële uitkering nog toegekend worden gedurende maximum drie maanden. De uitkering is wel degressief (respectievelijk 75% - 50% - 25% van de maandelijkse uitkering) en je moet aan bepaalde voorwaarden voldoen.
• De financiële uitkering overbruggingsrecht kun je bovendien cumuleren met een vervangingsinkomen. De som van het vervangingsinkomen en de uitkering overbruggingsrecht mogen daarbij het bedrag van de voorziene uitkering overbruggingsrecht niet overschrijden.

Wat moet je doen?

Je moet tijdig een aanvraag indienen bij je socialeverzekeringsfonds. Dat moet ten laatste gebeuren vóór het einde van het tweede kwartaal dat volgt op het kwartaal van het vonnis van faillietverklaring, van de start van de gedwongen onderbreking of van de stopzetting.

Hoeveel bedraagt de uitkering?

Als je aan alle voorwaarden voldoet, ontvang je maandelijks 1.671,01 euro. Als je een persoon ten laste hebt op je ziekenboekje, kun je een hoger bedrag krijgen (2.088,11 euro).