Werken in België en in het buitenland

Gelijktijdige of afwisselende beroepsactiviteit in de Europese Unie

De regels voor gelijktijdige en afwisselende beroepsactiviteit in de EU kaderen in de coördinatie van de sociale zekerheidssystemen die vrije verkeer van burgers in de Europese Unie te vlotter moet laten verlopen.

Je blijft je activiteit in België uitoefenen, en je oefent gelijktijdig of afwisselend een andere activiteit uit in een of meerdere lidstaten van de Europese Unie. Om welke activiteit het gaat en of je deze activiteiten voor dezelfde, hetzij voor andere klanten of werkgevers uitvoert, is van geen belang. Volgens het basisprincipe ben je altijd onderworpen aan de socialezekerheidswetgeving van één enkele staat.

Er wordt geen rekening gehouden met marginale activiteiten in een lidstaat, dat wil zeggen: activiteiten die minder dan 5% van je normale werktijd en/of minder dan 5% van je totale loon uitmaken.

Socialezekerheidswetgeving voor werknemers

Bepalend is het substantiële karakter van je activiteiten: er wordt gekeken wordt naar je arbeidstijd en/of je loon. Je oefent een substantiële activiteit uit in een lidstaat wanneer je een groot deel van je activiteiten in dit land uitvoert. De activiteiten hoeven niet meer dan 50% van het totaal uit te maken. Er is sprake van een substantieel karakter wanneer je minstens 25% van je arbeidstijd besteedt en/of minstens 25% van je loon verdient.

De Belgische wetgeving is van toepassing als je in België verblijft en er een substantieel gedeelde van je activiteiten uitoefent.

Verblijf je in België, maar vindt een substantieel gedeelte van je activiteiten niet in België plaats, dan wordt als volgt bepaald welke wetgeving van toepassing is:

  • de wetgeving van de staat waar de werkgever(s) gevestigd is/zijn (maatschappelijke zetel van de onderneming), als je voor één werkgever of voor twee in dezelfde staat gevestigde werkgevers werkt;
  • de wetgeving van een andere lidstaat dan je land van verblijf, als je werkt voor twee of meer werkgevers (ondernemingen) gevestigd in twee lidstaten waarvan er één je land van verblijf is;
  • de Belgische wetgeving, als je voor meerdere werkgevers werkt die hun maatschappelijke zeten in verschillende landen buiten België hebben;
  • de Belgische wetgeving, als je in twee of meerdere Europese landen werkt voor een werkgever gevestigd in een niet-Europese staat.

Socialezekerheidswetgeving voor zelfstandigen

Het substantiële karakter van je activiteiten anders dan in loondienst is bepalend. Er wordt rekening gehouden met de omzet, de arbeidstijd, het aantal verleende diensten en/of de inkomsten. Ook andere elementen kunnen van belang zijn. Je oefent een substantiële activiteit anders dan in loondienst uit in een lidstaat wanneer een groot deel van je activiteiten in dit land wordt uitgevoerd. Het is niet nodig dat de activiteiten meer dan 50% van het totaal uitmaken. Van een substantieel karakter is sprake wanneer minstens 25% van een of meerdere criteria vervuld is.

De Belgische wetgeving is van toepassing als je in België verblijft en er een substantieel gedeelde van je activiteiten uitoefent.

Verblijf je in België maar vindt een substantieel gedeelte van je activiteiten niet in België plaats, dan wordt als volgt bepaald welke wetgeving van toepassing is:

  • de wetgeving van de staat waar de werkgever(s) gevestigd is/zijn (maatschappelijke zetel van de onderneming) indien je voor één werkgever of voor twee in dezelfde staat gevestigde werkgevers werkt;
  • de wetgeving van een andere lidstaat dan je land van verblijf als je werkt voor twee of meer werkgevers (onder nemingen) gevestigd in twee lidstaten waarvan er één je land van verblijf is;
  • de Belgische wetgeving als je voor meerdere werkgevers werkt die hun maatschappelijke zeten in verschillende landen buiten België hebben;
  • de Belgische wetgeving als je in twee of meerdere Europese landen werkt voor een werkgever gevestigd in een niet-Europese staat.

Als je niet in een van de landen woont waar je een substantieel gedeelte van je werkzaamheden doet, is de toepasselijke wetgeving die van het land waarin het centrum van belangen van je activiteiten zich bevindt. Het centrum van de belangen van de werkzaamheden wordt bepaald op basis van:

  • de vaste en blijvende plaats van waaruit je je werkzaamheden verricht;
  • de gebruikelijke aard of de duur van de uitgeoefende werkzaamheden;
  • het aantal verleende diensten;

de intentie van de betrokkene zoals die uit alle omstandigheden blijkt.

Cumulatie van een zelfstandige activiteit en een activiteit in loondienst in verschillende lidstaten van de Europese Unie

De toepasselijke wetgeving is die van de lidstaat waarin je als werknemer een activiteit uitvoert.

Wanneer je als werknemer een activiteit uitvoert in verschillende landen, wordt de wetgeving bepaald volgens de regels van toepassing op werknemers.

Socialezekerheidswetgeving voor de leden van het cockpit- en cabinepersoneel

Wanneer je lid bent van het cockpit- en cabinepersoneel is de ‘thuisbasis’ het doorslaggevende criterium voor de vaststelling van de toepasselijke socialezekerheidswetgeving voor overeenkomsten gesloten na 28 juni 2012.

Als je voor 28 juni 2012 werd aangeworven, dan blijft de oude wetgeving gelden, tenzij je verzoekt om toepassing van de nieuwe regelgeving.

Formulier A1 voor de sociale zekerheid

Je moet je situatie van gelijktijdige tewerkstelling in twee of meerdere lidstaten melden bij de bevoegde instelling in de lidstaat waar je woont. In België is dit de RSZ voor werknemers en de RSVZ voor zelfstandigen.

Het A1-formulier bevestigt welke socialezekerheidswetgeving op je van toepassing is gedurende de periode vermeld in de verklaring. Het wordt op verzoek afgeleverd door de bevoegde instelling van de lidstaat waarvan de wetgeving op je van toepassing is.

Formaliteiten bij je aankomst in België

Wanneer je in België aankomt, moet je je laten registreren bij de gemeente waar je tijdelijk zal verblijven. De gemeente zal je een verblijfsdocument uitreiken dat geldig is voor de duur van je activiteit.

Ben je werknemer, dan moet je werkgever aan de hand van de formulieren beschikbaar bij de gewestelijke diensten voor arbeidsbemiddeling (Dienst Migratie in Vlaanderen, FOREM in Wallonië, Arbeitsamt in de Duitstalige Gemeenschap, Ministerie van het Brussels-hoofdstedelijk Gewest in Brussel) een arbeidsvergunning aanvragen voor zijn activiteiten in België, en moet je over een Belgische arbeidskaart beschikken. In bepaalde gevallen bent je van deze verplichtingen vrijgesteld, namelijk wanneer je onderdaan bent van een land van de Europese Economische Ruimte (EER) (landen van de Europese Unie + IJsland, Noorwegen en Liechtenstein) of Zwitserland.

Ben je zelfstandige, dan moet je over een beroepskaart beschikken. De aanvraag moet worden ingediend bij de diplomatieke of consulaire posten van je land van verblijf of, wanneer je al in België bent ingeschreven, bij een ondernemingsloket naar keuze. Je bent van deze verplichting vrijgesteld als je onderdaan bent van een EER-lidstaat of van Zwitserland, of omdat je deze formaliteit om andere redenen niet hoeft na te leven.

Socialezekerheidswetgeving voor een gelijktijdige beroepsactiviteit in België en in een niet-Europees land

Je blijft je activiteit in België uitoefenen en je oefent gelijktijdig of afwisselend een andere activiteit uit in een of meerdere lidstaten van de Europese Unie. De aard van deze activiteit en het feit dat deze activiteiten voor dezelfde, hetzij voor andere klanten of werkgevers worden uitgevoerd, is van geen belang.

  • Je bent onderworpen aan de sociale zekerheid van twee verschillende landen, ongeacht je statuut (werknemer of zelfstandige). De prestaties verricht in België zijn in België onderworpen, en de prestaties uitgevoerd in het land buiten de EU zijn in dat land onderworpen.
  •  
  • Dit alles geldt behoudens specifieke bepalingen in de bilaterale en multilaterale verdragen gesloten/goedgekeurd door België.

Onderwerping aan de sociale zekerheid

Je moet je verplichtingen op het gebied van de sociale zekerheid naleven tegenover de socialezekerheidsinstelling van elk land waar je werkt.