Wat doet een OCMW?

Wat is maatschappelijke dienstverlening?

Het OCMW heeft tot taak aan personen en gezinnen de dienstverlening te verzekeren waartoe de gemeenschap gehouden is.

In België is de maatschappelijke dienstverlening een systeem dat bescherming wil bieden aan personen en gezinnen die niet meer beschikken over voldoende middelen om een leven te kunnen leiden dat beantwoordt aan de menselijke waardigheid (bijvoorbeeld door een faillissement, een ziekte, een ontslag, familiale problemen, enz.).

Het doel van de maatschappelijke dienstverlening is om iedereen toe te laten een leven te leiden dat beantwoordt aan de menselijke waardigheid.

Het begrip "menselijke waardigheid" is geëvolueerd met de jaren, maar in de huidige Belgische samenleving houdt zij op zijn minst in dat men zich kan voeden, zich kan kleden, zich kan huisvesten, zich kan verzorgen en toegang kan hebben tot de gezondheidszorg. Als iemand door moeilijkheden niet meer zou beschikken over de nodige middelen om dat te doen, dan is het OCMW er om te helpen.

De steun verleend door het OCMW kan verschillende vormen aannemen. Hij hangt af van de situatie van de persoon. Het kan gaan om financiële (leefloon of equivalent leefloon), psychosociale, en andere medische hulp. Het OCMW onderzoekt elke steunaanvraag. Het doet voorstellen die daar het best bij aansluiten en die beantwoorden aan de behoeften van de persoon in kwestie.

Opgelet: het recht op maatschappelijk integratie en op maatschappelijke dienstverlening zijn ingevoerd als ‘residuaire rechten van de sociale zekerheid en de familiale bijstand’. Dit betekent dat het OCMW enkel en alleen kan tussenkomen wanneer iemand geen rechten meer kan doen gelden op een andere tussenkomst van de sociale zekerheid. Aangezien het OCMW de persoon niet in een toestand kan laten waarin hij geen menswaardig leven kan leiden, kan het voorschotten verlenen (op het pensioen, op de werkloosheidsuitkering, op de gehandicaptenuitkering...) die het nadien rechtstreeks kan terugvorderen bij de betrokken instelling.

Naast het toekennen van individuele steun aan personen in moeilijkheden, voorziet de wet er bovendien in dat het OCMW, daar waar het nodig blijkt, instellingen of diensten met een sociaal, curatief of preventief karakter kan opstarten en beheren. De diensten die het OCMW beheert zijn zeer verschillend. Ze hangen in grote mate af van OCMW tot OCMW en dit volgens de behoeften van de bevolking van de gemeente.

Hier zijn enkele voorbeelden van diensten die beheerd worden door OCMW’s:

  • dienst schuldbemiddeling,
  • washuis,
  • sociale winkel,
  • opvangtehuis,
  • transitwoning,
  • sociaal restaurant,
  • kindertehuis,
  • dienst hulp aan families,
  • crèche,
  • rusthuis, enz.

Voorwaarden

Iedereen heeft recht op OCMW-steun, maar het OCMW is enkel verplicht om steun te verlenen indien bepaalde voorwaarden vervuld zijn.

Eén van de voorwaarden die moet vervuld zijn om recht te hebben op eender welke hulp is het feit dat je behoeftig bent. Dit betekent dat je niet meer beschikt over voldoende middelen om een menswaardig leven te leiden.

Daarnaast zijn er nog andere voorwaarden die moeten vervuld zijn, zoals het feit dat je in België woont, of bijzondere voorwaarden die afhankelijk zijn van het soort steun waarover het gaat. Bijvoorbeeld: om een leefloon te ontvangen, moet je in principe meerderjarig zijn. Ander voorbeeld: wanneer een persoon illegaal verblijft, heeft die enkel recht op dringende medische hulp.

Het is de taak van het OCMW om na te gaan of iemand alle voorwaarden vervult die nodig zijn om steun te kunnen krijgen. Je kunt de beslissing van het OCMW waarmee je niet akkoord gaat, wel aanvechten bij de arbeidsrechtbank.

Hoe doe ik een beroep op het OCMW?

Er bestaat een OCMW in elke gemeente van België. Er zijn dus 589 OCMW's in gans België. Heb je advies nodig of wil je een steunaanvraag indienen, dan moet je je in principe wenden tot het OCMW van de gemeente waar je woont.

Als een OCMW niet bevoegd is om je te helpen, zal het je steunaanvraag doorsturen naar het bevoegde OCMW en je daarvan op de hoogte brengen.