Recht op maatschappelijke integratie

Recht op maatschappelijke integratie en OCMW's

Het OCMW van elke gemeente heeft als taak de maatschappelijke integratie te verzekeren van mensen die niet genoeg bestaansmiddelen hebben en aan de wettelijke voorwaarden voldoen. Het OCMW heeft hiervoor drie instrumenten:

  • tewerkstelling,
  • leefloon, en
  • het geïndividualiseerd project maatschappelijke integratie.

Een combinatie van deze instrumenten is ook mogelijk.

Om het recht op maatschappelijke integratie te krijgen, moet je een aanvraag indienen bij het OCMW van jouw gemeente. Bekijk de lijst van OCMW's (pdf) om het adres te vinden.

Wat zijn de voorwaarden om maatschappelijke integratie te krijgen?

Om een beroep te kunnen doen op het recht op maatschappelijke integratie, moet je verplicht aan 6 voorwaarden voldoen. Die zijn vastgelegd in de wet. Wanneer je je aanvraag indient, controleert het OCMW controleren of je wel degelijk aan de 6 verplichte voorwaarden voldoet.

  1. Nationaliteit

Je moet de Belgische nationaliteit hebben, of:

  • een burger van de Europese Unie of een familielid ervan zijn en een verblijfsrecht van meer dan drie maanden hebben,
  • een vreemdeling zijn die ingeschreven is in het bevolkingsregister,
  • een erkend vluchteling zijn, 
  • een staatloze zijn.
  1. Verblijfplaats

Je moet in België wonen en er legaal verblijven.

  1. Leeftijd

Je moet meerderjarig (18 jaar oud) zijn. Ben je nog geen 18 jaar? Dan moet je toch aan deze voorwaarde voldoen, wanneer je:

  • een minderjarige bent die ontvoogd is door het huwelijk,
  • een ongehuwde minderjarige bent die een of meer kinderen ten laste heeft, of
  • een minderjarige bent die zwanger is.
  1. Bestaansmiddelen

Je moet onvoldoende inkomsten hebben, en niet in staat zijn om zelf geld te verdienen.

Om na te gaan of je niet genoeg bestaansmiddelen hebt, verplicht de wet het OCMW om een berekening van je inkomsten te doen. Daarom zal het OCMW jou vragen om bepaalde documenten en inlichtingen te bezorgen over de stand van zaken van je bestaansmiddelen.

  1. Werkbereidheid

Je moet bereid zijn om te werken. De wet eist dat je een serieuze inspanning levert om werk te zoeken.

Het OCMW zal jou vragen om aan te tonen dat je bereid bent om te werken. Je kan je bereidheid om te werken bewijzen door:

  • je in te schrijven als werkzoekende,
  • persoonlijk op regelmatige basis werk te zoeken,
  • een positieve houding aan te nemen tegenover de werkaanbiedingen die het OCMW je voorstelt,
  • deel te nemen aan een module voor het actief zoeken naar werk,
  • een aanvullende opleiding te volgen, enz.

Zijn er gezondheids- of andere redenen waardoor je niet kan werken? Dan moet je die redenen aan het OCMW laten weten. Gezondheidsredenen zijn bijvoorbeeld:

  • ernstige rugproblemen,
  • zwangerschap,
  • aan een ziekte lijden, enz.

De andere redenen (’billijkheidsredenen’) zijn bijvoorbeeld:

  • studies volgen,
  • een kind met een handicap hebben dat bijzondere aandacht verdient,
  • alleen moeten zorgen voor kleine kinderen, enz.

Het OCMW zal beoordelen of de redenen die je opgeeft, volstaan.

  1. Uitputting van de sociale rechten

Om het recht op maatschappelijke integratie te kunnen krijgen, moet je je rechten op andere sociale voorzieningen uitgeput hebben. Dat wil zeggen dat je bijvoorbeeld geen recht (meer) mag hebben op een werkloosheidsuitkering. Het OCMW treedt maar op als laatste redmiddel, dus wanneer je echt geen enkele andere bron van inkomsten meer hebt. Maar het OCMW kan je altijd helpen om je rechten te doen gelden op de prestaties waarop je aanspraak kan maken.

Wat levert het recht op maatschappelijke integratie me op?

Concreet biedt het recht op maatschappelijke integratie jou de mogelijkheid om:

  • een inkomen te krijgen – het leefloon – en dat zolang je daarvoor aan de voorwaarden voldoet,
  • met het OCMW een project uit te werken, zowel op professioneel als op sociaal vlak,
  • steun en bijstand te krijgen van het OCMW om betaald werk te vinden, studies of een opleiding te volgen, enz.