Bijzondere loonmatigingsbijdrage (centenindex)

Tijdelijke beperking van de aanpassing van de lonen overeenkomstig een indexeringsmechanisme

De toepassing van de indexeringsmechanismen wordt tijdens 2 periodes beperkt tot 2% op een begrensd referteloon. Na het bereiken van dit percentage, wordt het volledige referteloon opnieuw geïndexeerd.  Om tijdens de periodes van loonmatiging te bepalen of het referteloon het grensbedrag overschrijdt en het referteloon dus onder de loonmatiging valt, wordt het referteloon beoordeeld op het moment waarop het indexeringsmechanisme wordt toegepast. Er moet steeds gewerkt worden met het effectieve indexeringspercentage dat wordt toegepast voor een bepaalde werknemer. 

Periode 1: vanaf 1 juni 2026 tot het moment waarop het beoogde matigingseffect (gematigde indexering met 2%) wordt bereikt voor alle lonen waarop een indexeringsmechanisme van toepassing is.

• Het is mogelijk dat verschillende indexeringspercentages gecumuleerd moeten worden als de grens van 2% nog niet bereikt werd (bijvoorbeeld na een eerste indexering met minder dan 2%).
• Het begrensd referteloon bedraagt voor deze eerste periode 4.000,00 EUR. Werknemers met een referteloon gelijk aan of lager dan 4.000,00 EUR vallen buiten de maatregel. Deze lonen worden nog steeds volledig geïndexeerd. 
• Het referteloon van de werknemers die in dienst zijn getreden na de aanvangsdatum van de eerste matigingsperiode, wordt geacht de indexaanpassingen te hebben ondergaan vanaf de aanvangsdatum van de eerste matigingsperiode.  
• Eenmaal de 2 % indexering (met matiging) bereikt, worden de lonen verder geïndexeerd (zonder matiging) tot op de aanvang van de 2^de matigingsperiode. 

Periode 2: vanaf 1 januari 2028 (of vanaf de dag vastgesteld door de Koning) tot het moment waarop het beoogde matigingseffect (gematigde indexering met 2%) wordt bereikt voor alle lonen waarop een indexeringsmechanisme van toepassing is. 

• Het grensbedrag van 4.000,00 EUR wordt op 1 januari 2028 eenmalig geïndexeerd overeenkomstig de indexoverschrijdingen vanaf 1 juni 2026.
• Eenmaal de 2 % indexering (met matiging) bereikt, worden de lonen verder geïndexeerd (zonder matiging) . 

Referteloon: 

• het geïndexeerd vast baremiek maandelijks basisloon of,
• het geïndexeerd contractueel maandelijks basisloon uitgedrukt op voltijdse basis
  • bij ontbreken van een baremiek basisloon of
  • wanneer het contractueel loon hoger is dat het baremiek basisloon.

Basisloon:

• het gaat om het enkel bruto maandelijks vast baremiek of contractueel basisloon op voltijdse basis, niet afhankelijk van specifieke prestaties of uren. Overloon, maaltijdcheques, prestatiebonussen, eindejaarspremies, ecocheques, winstpremies, toeslagen voor nacht- of weekendarbeid,…, behoren dus niet tot het vast basisloon.

De bijzondere loonmatigingsbijdrage

Deze bijzondere bijdrage is per periode en per werknemer verschuldigd vanaf de eerste gematigde indexering binnen een periode, tot het moment waarop het beoogde matigingseffect (gematigde indexering met 2%) wordt bereikt voor alle lonen waarop een indexeringsmechanisme van toepassing is voor de betreffende periode.

Betrokken werknemers en werkgevers

• Werknemers, werkgevers en hiermee gelijkgestelde personen uit de private sector die onderworpen zijn aan alle takken van sociale zekerheid als bedoeld in artikel 21, §1 van de wet van 28 juni 1981 houdende de algemene beginselen van de sociale zekerheid voor werknemers
  • Flexi-jobwerknemers, studenten, alternerend lerenden tot het jaar dat ze 19 worden, ... zijn dus uitgesloten.
• Werkgevers, werknemers en hiermee gelijkgestelde personen die vallen onder de regelingen betreffende de sociale zekerheid van zeelieden ter koopvaardij
• Betalende derden
• De in vast verband benoemde -, stagedoende -, contractuele - en hulppersoneelsleden van de federale autonome overheidsbedrijven zoals bedoeld in de wet van 21 maart 1991.

Berekening van de bijzondere bijdrage

De bijdrage moet elke maand per werknemer en per tewerkstellingslijn berekend worden en per kwartaal (som van de drie maanden) aangegeven worden.

Berekeningsbasis

Het basisbedrag, het referteloon op voltijdse basis, wordt voor elke maand apart bepaald, en per kwartaal moet de som van de maandelijkse basisbedragen worden aangegeven. Als meerdere refertelonen (omgezet naar voltijdse basis) voorkomen binnen eenzelfde maand, dan geldt als aan te geven basisbedrag voor die maand het gemiddelde van de refertelonen op voltijdse basis. 

Het volgende geldt bij de bepaling van de berekeningsbasis:

• Voor arbeiders wordt de berekeningsbasis niet verhoogd tot 108%;
• Voor werknemers met forfaitaire lonen wordt uitgegaan van het reëel uitbetaalde loon en niet van het forfaitaire loon;
• Een loonstijging die geen gevolg is van een indexering maar vervat zit in het basisloon, maakt deel uit van de berekeningsbasis. Er is dus ook een gewijzigde berekening in vergelijking met de maand vóór de loonstijging;
• Verbrekingsvergoedingen maken deel uit van de berekeningsbasis (zie verder voor een meer gedetailleerde bespreking);
• De vrijstelling van werkgeversbijdragen boven een bepaald loonplafond heeft geen invloed op de berekeningsbasis;
• Commissielonen, fooien en stuk- of taaklonen maken geen deel uit van de berekeningsbasis;
• Tewerkstellingen die geen aanleiding geven tot de berekening van de bijdrage, worden buiten beschouwing gelaten;
• Indien geen prestaties worden aangegeven (MRA-codes), kan geen berekeningsbasis worden bepaald;
• Vergoedingen in het kader van een cafetariaplan behoren niet tot de berekeningsbasis.

Formule

Periode 1

De formule voor de berekening van de bijzondere bijdrage tijdens periode 1 is gelijk aan:

Ter vereenvoudiging kan de formule in 2 delen (deel A en deel B) opgesplitst worden. De vereenvoudigde formule is gelijk aan: ((Deel A + Deel B) / 2), waarbij:

• Deel A = ((geïndexeerd referteloon waarop loonmatiging wordt toegepast − (begrensd referteloon x (1 + som indexcijfers binnen periode 1)) x prestatiebreuk x som indexcijfers binnen periode 1 begrensd tot 2%)
• Deel B = Deel A x globaal werkgeversbijdragepercentage (het globale werkgeversbijdragepercentage omvat ook de reeds bestaande loonmatigingsbijdrage)

Het reëel uitbetaalde basisloon moet in de formule gebruikt worden, ongeacht de wijze waarop dit bepaald wordt.

In het geval van deeltijds werk wordt het deeltijds referteloon omgezet naar voltijdse basis volgens de tewerkstellingsbreuk (Q/S).

Als het basisloon uitgedrukt wordt als een uur- of dagloon, is de berekening van het referteloon als volgt:

• referteloon = uurloon x voltijdse wekelijkse arbeidsduur x 13 / 3 (basisloon uitgedrukt als uurloon)
• referteloon = dagloon x 65 / 3 (basisloon uitgedrukt als dagloon)

De prestatiebreuk is de verhouding tussen de geleverde arbeidsprestaties van de werknemer en die van een voltijdse referentiepersoon. Voor de voltijdse werknemers met onvolledige prestaties is de prestatiebreuk (α) gelijk aan J/D. Voor de deeltijdse werknemers is de prestatiebreuk (α) = H/U.

• J = het aantal dagen van de werknemer aangegeven met de prestatiecodes 1, 3, 4, 5 en 20;
• D = het maximum aantal dagen prestaties voor de betrokken maand in het betrokken arbeidsstelsel;
• H = het aantal aangegeven uren met de prestatiecodes 1, 3, 4, 5 en 20;
• U = het aantal uren op maandbasis dat overeenstemt met D.

De Koning bepaalt de verdere modaliteiten van de voorlopige geconsolideerde bijdrage en stelt het moment vast waarop het matigingseffect van de 1^ste periode voor alle werknemers wordt bereikt.

Periode 2

De formule voor de berekening van de bijzondere bijdrage tijdens periode 2 is gelijk aan de formule voor periode 1, maar op 1 januari 2028 wordt het grensbedrag van 4.000,00 EUR eenmalig geïndexeerd overeenkomstig de indexoverschrijdingen vanaf 1 juni 2026.

De Koning bepaalt de verdere modaliteiten van de definitieve geconsolideerde bijdrage en stelt het moment vast waarop het matigingseffect van de 2^de periode voor alle werknemers wordt bereikt.

Verbrekingsvergoedingen

Ook voor verbrekingsvergoedingen (looncode 3) is de bijzondere loonmatigingsbijdrage verschuldigd. Deze vergoedingen worden immers berekend op het geïndexeerde basisloon dat deel uitmaakt van het toepassingsgebied van de bijzondere bijdrage. 

Voor het berekenen van de bijzondere bijdrage moet rekening gehouden worden met het geïndexeerde basisloon op het moment van beëindiging van de arbeidsovereenkomst, en met de som van de indexeringspercentages die zijn toegepast vanaf het begin van een loonmatigingsperiode tot het moment van de beëindiging van de arbeidsovereenkomst.  Er moet dus geen rekening gehouden worden met indexeringen die na de beëindiging van de arbeidsovereenkomst plaatsvinden.